Jongeren en schulden tijdens de coronacrisis

09-06-2020
Werk & inkomen

De coronacrisis heeft grote sociale gevolgen voor jongeren, zzp’ers en flexwerkers. Hun inkomen is onzeker geworden en er dreigen voor hen financiële problemen.  Dat stelt de Tijdelijke Werkgroep Sociale Impact in een advies aan het kabinet. In het rapport wordt specifieke aandacht aan jongeren besteed omdat de crisis veel van hen vraagt. Veel jongeren komen in financiële problemen door het wegvallen van bijbaantjes, terwijl vaste lasten doorlopen. Schulden liggen op de loer.

In het rapport staan verschillende voorbeelden van gemeenten die juist nu in deze coronatijd zich extra inzetten om schulden bij jongvolwassenen te voorkomen. We lichten een aantal interessante aanpakken (niet allemaal uit het rapport van de Tijdelijke Werkgroep) toe:

Almere:

Gemeenten hebben door de coronacrisis de ruimte gekregen om in de periode van 1 maart tot 1 juni 2020 af te wijken van de regels rond de verplichte zoektermijn van vier weken. Normaal gesproken moeten personen jonger dan 27 jaar die zich melden voor bijstand, eerst vier weken actief op zoek naar werk en/of scholingsmogelijkheden. Dit is een moment waarbij jongeren vaak afhaken en nog meer in de financiële moeilijkheden komen.

In Almere wordt in de zoekperiode contact gelegd met de jongere. Besproken wordt wat er speelt en nodig is (bijvoorbeeld met het RMC, schuldhulpverlening, burgerzaken (dak-thuislozen) of voorschotverlening). Daardoor kan individueel maatwerk worden toegepast. Hierdoor worden financiële problemen bij jongeren die plotseling zonder werk en inkomen zitten voorkomen. Maatwerk bij het opleggen van de zoektermijn betekent ook dat voorkomen wordt dat kwetsbare jongeren volledig buiten beeld raken bij de gemeente en daardoor niet naar duurzaam werk of onderwijs kunnen worden geleid.

Eindhoven:

In de gemeente Eindhoven is er een hulplijn geopend voor Eindhovenaren met geldstress en vragen over financiën. Inwoners konden voorheen terecht bij diverse inlooppunten in de stad, die bemand werden door vrijwilligers. Maar omdat deze voorlopig gesloten blijven is de hulplijn ingericht.

Haarlem:

Studenten kunnen niet altijd voldoen aan hun afbetalingsverplichtingen doordat bijvoorbeeld hun bijbaan in de horeca is weggevallen en zij geen geld willen of kunnen bijlenen.. Studenten die in project NewFuture zitten, kunnen hulp krijgen in de vorm van een leenovereenkomst voor hun schulden. De gemeente heeft alle schuldeisers afgekocht en is nu de enige schuldeiser, waardoor een minder stressvolle situatie ontstaat en de jongere zich kan richten op de toekomst. Verder krijgen de jongeren via maatwerk tijdelijk aangepaste afspraken.

Jongeren die hun kamerhuur niet meer kunnen betalen, kunnen hun huis uitgezet worden door particuliere verhuurders. Haarlem zet extra ambulant Jongerenwerk in om de jongeren op te vangen en toch met alle beperkingen die er nu zijn (minder aanbod en hogere huurprijzen) te proberen opnieuw een kamer te vinden en jongeren hierbij te begeleiden.

Vught:

Gemeente Vught heeft in het kader van de bestrijding van kinderarmoede, in samenwerking met De Vonk (expertisecentrum voor maatschappelijke activering) een signalenkaart ontwikkeld. De boodschap van deze kaart is om expliciet naar financiën te vragen wanneer een vermoeden bestaat over financiële zorgen en geeft direct opties voor doorverwijzingen. Deze kaart wordt verspreid onder sportclubs, onderwijs, consultatiebureaus en praktijkondersteuners bij huisartsen. Gemeente Vught ontdekte in gesprekken met ervaringsdeskundigen dat hun geldproblemen eerder opgelost hadden kunnen worden als ze eerder met anderen in gesprek waren geweest. Met deze signalenkaart probeert de gemeente dit preventieve gesprek te stimuleren op plekken waar veel kinderen gezien worden.

De coronacrisis bevestigt de urgentie van het op tijd aanpakken van financiële problemen. Volgens de gemeente is dit hét moment om preventief te handelen. De maatschappelijke ontwikkelingen halen het onderwerp uit de taboesfeer. De signalenkaart helpt professionals die met jongeren omgaan. Problemen worden op deze manier in kaart gebracht en professionals kunnen hierdoor op tijd handelen om erger te voorkomen.

Utrecht:

Speciaal voor jongeren heeft de gemeente Utrecht een Whats-app nummer geopend voor informatie en advies over geldzaken. Bijvoorbeeld voor jongeren die hun (bij)baan verliezen en extra hulp nodig hebben bij hun financiën. Door middel van het Whatsapp- nummer wil de gemeente op een laagdrempelige manier bereikbaar zijn voor de Utrechtse jongeren. De wens van de gemeente was al langer om een  Whatsapp nummer voor jongeren te organiseren. Maar door de coronacrisis is het in samenwerking met Utrechts partijen in een stroomversnelling geraakt om te zorgen dat iedereen te bereiken is. De jongeren die contact opzoeken via Whatsapp krijgen advies van medewerkers van U-centraal. Ook kan er gekeken worden of er andere hulp nodig is, bijvoorbeeld een financieel maatje of iemand die helpt met het zoeken naar een nieuwe baan.