Jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt: “taaie opgaven vereisen transformatie”

16-07-2020
Onderwijs
Werk & inkomen

Er zijn ongeveer 300.000 jongvolwassenen tussen de 16-27 jaar met een afstand tot de arbeidsmarkt. Deze jongeren ervaren belemmeringen om te mee te doen in onderwijs en/of werk en moeten vaak te lang wachten op (jeugd)hulp en passende begeleiding. Dat kan beter. Het kabinet heeft aangekondigd stappen te zetten om jongeren integraal te ondersteunen op hun weg naar (zoveel mogelijk) duurzame (economische) zelfstandigheid. Deze stappen en maatregelen zijn beschreven in het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO).

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de Kamer in een brief geïnformeerd over de voortgang van de aangekondigde maatregelen. In de brief geeft men aan dat het om taaie opgaven gaat die een transformatie vereisen, gedragen door alle partners.

Integrale benadering

Vanuit gemeenten en diverse partners wordt herkent dat het een taai proces is; diverse weeffouten in het systeem belemmeren gemeenten en partners om jongeren snel, intensief en langdurig te begeleiden, met alle gevolgen vandien. Vanuit de Landelijke Aanpak 16-27 pleit het NJi ervoor om een integrale benadering als startpunt te nemen en knelpunten vanuit financiering, regelgeving en leeftijdsgrenzen zo veel mogelijk weg te nemen.

Belangrijkste ontwikkelingen

Hieronder zijn de belangrijkste ontwikkelingen verkort overgenomen uit de voortgangsbrief:

Monitoring van jongeren tot 27 jaar: Wetsvoorstel WAMS

Wams geeft een impuls aan het realiseren van een integrale blik op ondersteuning. Om jongeren via Wams in beeld te krijgen is altijd een melding nodig, van de jongere zelf of uit diens omgeving. Het wetsvoorstel bevat de expliciete taak voor B&W om een onderzoek in te stellen en coördinatie te voeren op basis van een signaal of melding van (ernstige) problematiek op meerdere leefgebieden. De expliciete opdracht biedt grondslag voor gegevensuitwisseling tussen gemeenten en aanpalende domeinen als onderwijs, zorg, justitie, veiligheid en wonen.

Er zijn mogelijkheden om de monitoring van jongeren zonder startkwalificatie samen te brengen door uitbreiding bestaande monitoringstools, of door deze tools samen te voegen tot een gemeenschappelijke tool (Integraal in beeld brengen Jmaa met uitwisseling persoonsgegevens en borging privacy. Privacy Company, 2020). Het kabinet wil de uniforme inrichting van deze monitoring samen met alle betrokken partners verder uitwerken. Het kabinet denkt aan een ‘kan-bepaling’ voor de bredere doelgroep die ook ruimte laat voor lokale invulling van de coördinatietaak. Een voorstel wordt nog deze kabinetsperiode verwacht.

Voor jongeren met een startkwalificatie zet het kabinet in op de uitvoering van de motie Kwint/Özdil om te experimenteren met begeleiding van kwetsbare mbo-studenten bij hun start op de arbeidsmarkt. De eindrapportage van de pilots staat gepland voor eind 2020. De keuze voor een eventuele nazorgverplichting blijft aan een volgend kabinet.

Monitoring van jongeren tot 27 jaar: integrale ondersteuning

Het kabinet zet in op onderzoek naar MKBA’s en tegen welke belemmeringen partners aanlopen bij het ontschot inzetten van middelen. Het onderzoek moet handvatten leveren die de partners helpen het gesprek over een integrale benadering te voeren. Onderdeel van de integrale benadering is het organiseren van vroeg signalering en het (kabinets)onderzoek naar de realisatie van waakvlamondersteuning (IBO LVB, 2019) en ‘life-coaching’. Van beide onderzoeken worden de uitkomsten begin 2021 verwacht.

Jongeren duurzaam aan het werk: verlenging kwalificatieplicht, MBO-verklaring en kwalificatieplicht

Het kabinet onderkent dat de route naar werk een alternatief is als het niet lukt een startkwalificatie te behalen. Om die reden zullen er nieuwe vsv-streefcijfers worden vastgesteld over het terugdringen van het aantal vsv’ers door verhoging van het percentage vsv’ers dat aan het werk gaat of terugkeert naar school. Rond de zomer zal de mbo-verklaring definitief worden vastgesteld waarna de mbo-verklaring per 1 augustus 2021 in werking kan treden.

Het kabinet zet in op het verlengen van de kwalificatieplicht tot 21 jaar. Het wetsvoorstel wordt verwacht in het voorjaar van 2021 en staat nu open voor consultatie.