SCP: ‘Hoge verwachtingen van decentralisatie niet waargemaakt’

16-11-2020
Zorg

Vijf jaar na de decentralisatie is de ondersteuning van kwetsbare burgers in het sociaal domein nog niet op orde. Dit concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in het rapport ‘Sociaal domein op koers? Verwachtingen en resultaten van vijf jaar decentraal beleid’.

In 2015 werd de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet een taak van de gemeenten. De verwachtingen van deze decentralisatie van het Rijk naar gemeenten waren hooggespannen. Meer maatwerk, meer nadruk op zelfredzaamheid en hulp uit het eigen netwerk moesten leiden tot betere ondersteuning van kwetsbare burgers. Het SCP stelt in dit rapport dat gemeenten deze verwachtingen niet hebben waargemaakt en wat dit betreft nog geen betere resultaten behalen dan het Rijk.

Zelfredzaamheid

Bij de decentralisatie werd er een groter beroep gedaan op de zelfredzaamheid en eigen kracht van burgers. Juist kwetsbare groepen blijken dit moeilijk te vinden. Het SCP stelt dat de verwachtingen van zelfredzaamheid en de zorgzame samenleving niet realistisch waren.

Jeugdzorg

In het sociaal domein worden veel mensen geholpen door hun gemeenten. De hulp aan specifieke kwetsbare groepen lijkt echter niet goed te lukken. In de jeugdzorg zijn de wachtlijsten bijvoorbeeld nog steeds erg lang, terwijl het hier juist om de meest kwetsbare kinderen en jongeren gaat. Verder geeft iedere gemeente een andere invulling aan de uitvoering van de Jeugdwet. Deze regionale verschillen zijn lastig voor jeugdzorgaanbieders. Ook hebben kleinere gemeenten veel moeite met het realiseren van specialistische hulp.

Structurele tekorten

De decentralisatie in 2015 ging gepaard met de verwachting dat gemeenten deze extra taken met minder geld zouden kunnen uitvoeren. Het onderzoek van het SCP laat echter zien dat dit niet het geval is en dat gemeenten de laatste jaren steeds vaker kampen met structurele financiële tekorten. Mede door de coronacrisis zal het aantal kwetsbare mensen dat hulp nodig heeft volgens het SCP waarschijnlijk groter worden. Hiermee zullen de uitgaven van gemeenten nog verder toenemen.

Adviezen van het SCP

Het sociaal domein is een complex systeem waarin veel verschillende partijen samen werken. De samenwerking tussen verschillende ministeries moet beter, aldus het SCP. Daarnaast moeten procedures eenvoudiger worden en zou er meer aandacht besteed moeten worden aan goede informatievoorziening. Op die manier wordt het voor burgers duidelijker waar en hoe ze hulp kunnen krijgen.

Lees het volledige rapport van het SCP