Begeleiding naar werk voor afgestudeerde mbo'ers

Onderwijs
Werk & inkomen

'Ik heb veel ruimte, dat is prettig. Ik mag een beetje pionieren. Daardoor kan ik langer betrokken zijn bij een jongere, leer ik hem beter kennen en kan ik zien welke hulp of ondersteuning we het beste kunnen inzetten. Wat heeft deze jongere nodig om zelfredzaam te zijn?'

Esther Smeenge is jobcoach bij Menso, dat voor een aantal gemeenten in Zuidoost-Drenthe de Participatiewet, RMC en Leerplichtwet uitvoert. Het woord 'jobcoach' past niet goed bij haar functie, vindt ze. 'Ik richt me niet alleen op werk. Jongerencoach, levenscoach of toekomstcoach, dat klopt beter.'

Twee gesprekken

In het kader van de pilot motie-Kwint (zie kader) begeleidt en ondersteunt Esther jongeren die in 2018 of 2019 hun mbo-diploma niveau 2 hebben behaald. Dat begint met een telefoongesprek waarin ze peilt of de jongere behoefte heeft aan ondersteuning, richting werk of een vervolgopleiding. Als dit het geval is, verschilt het per jongere hoe deze ondersteuning eruit ziet en hoe lang die duurt.

'Bij één jongen waren we na twee gesprekken klaar. We hebben zijn cv doorgelopen, ik heb wat tips gegeven. Hij had net dat steuntje nodig. Een week later vertelde hij me dat hij een nieuwe baan had. Maar andere jongeren zie ik al vanaf het begin, en die spreek ik nog steeds regelmatig.'

Warme overdracht

In de afgelopen jaren is een goede samenwerking opgebouwd tussen het Drenthe College, Menso en de gemeente Emmen. Eerst specifiek voor de entree-leerlingen, vertelt opleidingsmanager Ellen Bos. 'Wanneer een student vanuit een entree-opleiding uitvalt, of uitstroomt naar werk, wordt er een jobcoach ingevlogen. Die start al de gesprekken. Daardoor kunnen we bijvoorbeeld het onderwijs langzaam afbouwen en een stage opbouwen. Of we kunnen de studiefinanciering afbouwen en de uitkering opbouwen. Op die spannende schakelmomenten hebben we goed contact met elkaar.'

Voor studenten op niveau 2 is deze 'warme overdracht' er niet. Deze pilot kan hier verandering in brengen, zegt Esther. 'We bekijken welke meerwaarde dat voor deze jongeren kan hebben. Zo weten veel kwetsbare jongeren niet altijd de weg naar een uitkering. Door een warme overdracht vanuit de opleider kunnen we bijvoorbeeld eerder inspelen op schuldenproblematiek.'

Ellen beaamt het belang hiervan. 'Wat we nu doen, is achteraf nog een beetje binnenharken, als de studenten al van school zijn. Het zou beter zijn als we de werkwijze van entree ook toepassen op niveau 2. Maar dan hebben we het wel over een andere omvang. Bij de entree-opleidingen hebben we zo'n honderd studenten, bij niveau 2 ongeveer 650.'

Relatie opbouwen

De vrije rol van jobcoach zorgt ervoor dat Esther de tijd kan nemen om vertrouwen te krijgen. 'Het is belangrijk om een relatie op te bouwen met een jongere. Dat lukt niet in twee gesprekken. Ik moet aandacht kunnen hebben voor wat er speelt bij een jongere, en in het gezin.'

In tegenstelling tot een consulent bij een gemeente is Esther niet verantwoordelijk voor het uitvoeren van wet- en regelgeving. Daardoor kan ze vooral een adviserende en begeleidende rol spelen voor jongeren. 'Een gemeenteconsulent heeft een caseload van misschien wel honderd cliënten. Die kan niet voor langere tijd iedere twee weken een gesprek voeren met een jongere.'

Zeker voor kwetsbare jongeren is langdurige begeleiding vaak nodig, ziet Esther. 'Dit is een doelgroep die niet zelf tot stappen komt.' Dit geldt bijvoorbeeld voor jongeren die vanuit het praktijkonderwijs en entree zijn doorgestroomd naar niveau 2, zegt Ellen. 'Zij hebben een startkwalificatie, maar ik denk dat ze nog steeds kwetsbaar zijn. Vaak hebben ze tijdelijk werk, in veel verschillende baantjes. Het is nog een flinke stap voordat deze jongeren in een vaste aanstelling zitten en zelfstandig participeren in de maatschappij.'

Voor het Drenthe College, als vakschool, is dit erg belangrijk, vult ze aan. 'Wij leiden jongeren op voor een beroep. Het is dus ontzettend vervelend als een student niet aan het werk komt.'

Toestemming

Essentieel onderdeel van de samenwerking tussen het Drenthe College en Menso is de mogelijkheid om contactgegevens van de jongeren te delen. Hiervoor is expliciete toestemming van de jongeren nodig, benadrukt Esther. 'Op het moment dat een jongere een startkwalificatie heeft, vervalt het recht om vanuit het RMC contact op te nemen.'

Op het Drenthe College is voor een pragmatische oplossing gekozen, vertelt Ellen. 'We vragen studenten bij hun diplomering toestemming om hun contactgegevens te delen. Ze moeten dan sowieso al veel tekenen, dus dit gaat in de slipstream mee.'

Tip

Pilot motie-Kwint

In december 2017 nam de Tweede Kamer een motie aan van Kamerleden Peter Kwint (SP) en Zihni Özdil (GroenLinks). Zij stelden een pilot voor waarbij studenten na het afronden van een entree-opleiding of mbo-2-opleiding nog twee jaar worden begeleid bij hun start op de arbeidsmarkt. In september 2018 is deze 'pilot motie-Kwint' in acht regio's gestart. Ingrado ondersteunt de regio's bij de uitvoering, en organiseert leercirkels waarin ervaringen tussen regio's worden uitgewisseld.

Jongeren in beeld

De pilot in Zuidoost-Drenthe is gefinancierd door een subsidie van de provincie. Daarmee kon Esther afgelopen september voor een jaar worden aangetrokken als jobcoach. Maar die financiering wordt niet verlengd. 'We zijn nu met het Drenthe College aan het uitzoeken of en hoe we hiermee door willen.'

De landelijke pilot wordt gemonitord en geëvalueerd door een onderzoeksbureau. Daarbij is voor Esther een belangrijke vraag wat als resultaat wordt gezien. 'In mijn ogen is het ook resultaat dat we een kwetsbare jongere in beeld hebben. En of die jongere dan een jaarcontract heeft of in een uitkering zit, dat maakt dan niet veel uit.'

Zo is ook 'duurzame arbeid' een lastige doelstelling, vindt ze. 'Het is niet reëel om voor alle jongeren een contract voor onbepaalde tijd te willen. Dat is per branche verschillend. In de vervoerssector hebben jongeren vaak al vanaf dag één een onbepaald contract. En het verschilt per persoon of die zich duurzaam kan handhaven. Linksom of rechtsom is het altijd maatwerk.'

Tip

Werkzame elementen in Zuidoost-Drenthe

  • Deze pilot borduurt voort op bestaande samenwerking tussen gemeente en ROC rondom het entree-onderwijs. Die samenwerking kon gemakkelijk uitgebreid worden naar mbo niveau-2.
  • Afgelopen jaar is een jobcoach aangenomen specifiek voor de begeleiding van jongeren binnen deze pilot. Door iemand verantwoordelijk te maken, worden concrete activiteiten in gang gezet.
  • De jobcoach heeft voldoende tijd en ruimte om te 'pionieren', langdurig betrokken te zijn bij een jongere en aandacht te hebben voor de problematiek die speelt bij een jongere.