Gemeente Enschede — interne samenwerking gemeente

Netwerk & vrije tijd
Onderwijs
Veiligheid
Werk & inkomen
Wonen
Zorg

'Daar lees je in best practices zelden iets over', zegt Ypkje Grimm, senior beleidsadviseur onderwijs en arbeidsmarkt bij de gemeente Enschede. De 'interne wereld bij elkaar brengen' — mensen, beleid en regels — is volgens haar essentieel voor een effectieve aanpak voor jongvolwassenen in een kwetsbare positie. In de praktijk ziet ze hoe snel beleid versnipperd raakt in een grote gemeente.

'De ene beleidsadviseur werkt aan een landelijke pilot voor dak- en thuislozen, de andere aan een jongerenperspectieffonds voor schulden. Een derde werkt aan arrangementen voor 18-/18+ voor jongeren in beschermd wonen, en zelf houd ik me bezig met een integrale aanpak voor voortijdig schoolverlaters. Vier collega’s en vier verschillende opdrachtgevers, zowel ambtelijk als bestuurlijk. En natuurlijk gaat het vaak over dezelfde jongeren, en over dezelfde collega’s die het beleid in de praktijk uitvoeren.'

Tip

Integrale aanpak 16-27

Ypkje Grimm houdt zich als senior beleidsadviseur onderwijs en arbeidsmarkt bezig met de integrale aanpak 16-27 in de gemeente Enschede. Ook is ze nauw betrokken bij de 'Twentse Belofte', een regionale aanpak gericht op het tegengaan van voortijdig schoolverlaten en de ondersteuning van jongeren in een kwetsbare positie.

'We zeggen al jaren dat we één jongere, één regisseur en één plan willen. Maar in de praktijk is het voor jongeren met meervoudige problematiek nog steeds erg complex. Er zijn zoveel specialismen met eigen (wettelijke) regels, financiering en projecten.'

Ypkje ziet dat ook het Rijk een rol speelt in deze versnippering van beleid. Landelijke pilots gaan vaak in op slechts één of twee leefgebieden (bijvoorbeeld huisvesting of schulden). Bovendien gaan ze te ver in het bepalen van het ‘hoe’, van de manier van werken. Ze is kritisch over deze bemoeienis. ‘Laat het Rijk zich bezighouden met de juiste prikkels, met eenvoudige regels en voldoende financiële middelen. Maar bepaal niet volgens welk format gemeenten moeten werken.'

Team-jongeren

Voor meer interne samenwerking helpt het niet dat beleidsadviseurs in verschillende thematische teams zijn ingedeeld. 'Wij werken met ongeveer vijftig beleidsadviseurs in het sociaal domein', vertelt Ypkje. 'Dat is een te grote afdeling om aan te sturen, dus zijn we opgedeeld in kleinere teams. Ik zit in het team onderwijs, en er zijn teams voor werk en inkomen, wonen en zorg. Maar voor een integrale aanpak moet ik met mensen uit alle teams werken.'

Ypkje heeft daarom het initiatief genomen om een 'teamoverleg jongeren 16-27' in te stellen, dwars door de relevante teams heen. Het afstemmen van de 'bedoeling' is een belangrijk doel, net als voorkomen dat beleidsadviseurs verschillende verzoeken of ideeën neerleggen bij dezelfde mensen in de uitvoering.

Transformatiewethouder

Bestuurlijk zijn in Enschede de thema's zorg, onderwijs, jeugd, wonen en arbeid verdeeld over vier van de vijf wethouders. RMC valt onder de wethouder onderwijs, maar jongeren die zijn uitgevallen vallen onder de wethouder arbeidsmarkt. Bij het aantreden van het huidige college is er daarom voor gekozen om één wethouder verantwoordelijk te maken voor de coördinatie van de transformatie in het sociaal domein. 'Dat scheelt', bevestigt Ypkje.

Denken in het grotere geheel

In haar werk ervaart Ypkje het belang van interne managers bij het realiseren van een integrale aanpak. 'Als managers van de uitvoering niet aangehaakt zijn, kom je niet ver met je beleid.' Ze werkt nauw samen met haar ambtelijke opdrachtgever, die zo’n manager is. 'Hij biedt mij positie in het contact met de uitvoering en hij haalt zelf op wat zijn collega-managers nodig hebben om mee te kunnen werken.'

Haar ervaring is namelijk dat uitvoeringsmanagers vaak op een andere manier afwegingen maken dan beleidsadviseurs. 'Een jongere die bijstand nodig heeft om schulden af te betalen kan door een aflossing van die schuld eerder in aanmerking komen voor een opleiding en studiefinanciering. Dat kan zomaar drie jaar bijstand schelen, plus andere kosten die met de schulden samenhangen. Gezien over meerdere jaren betekent dat een besparing van misschien wel 60.000 euro voor de gemeente. Een manager ziet echter maar hooguit één jaar van die besparing terug in het budget van het team. Daarna is die jongere uit het systeem.'

'Uiteindelijk gaat het erom dat we in staat zijn om het grotere geheel voor ogen te houden', concludeert Ypkje. 'Wat levert het de samenleving op om deze jongere te ondersteunen op meerdere leefgebieden? En hoe zien degenen die de investering doen dat effect terug in hun eigen budget?  Dat stimuleert om dingen anders te gaan doen.'

Tip

Tips van Ypkje voor interne samenwerking in de gemeente

  • Breng beleidsadviseurs samen die met dezelfde doelgroepen werken, maar vanuit verschillende beleidsterreinen (en wellicht verschillende teams of afdelingen). In zo'n 'team-jongeren' kunnen beleid en initiatieven regelmatig op elkaar worden afgestemd. Geef hiertoe opdracht vanuit het management.
  • De verschillende leefgebieden binnen de aanpak 16-27 (onderwijs, werk & inkomen, veiligheid, wonen, zorg, en netwerk & vrije tijd) zijn vaak verspreid over de portefeuilles van meerdere wethouders. Als één wethouder verantwoordelijk is voor de coördinatie van de transformatie in het hele sociaal domein, bevordert dit samenwerking tussen de verschillende leefgebieden.
  • Beleidsadviseurs hebben een opdrachtgever nodig die hen helpt positie te krijgen ten opzichte van de uitvoering en de uitvoeringsmanagers.