Wat is toekomstgericht werken?

De meeste jongeren groeien op naar volwassenheid vanuit een stabiele thuissituatie, met steun van ouders, familie en vrienden en voldoende mogelijkheden in school & werk naar een kansrijke toekomst. Zo’n 15% van de jongeren groeit op met een vorm van jeugdhulp en bevindt zich in een kwetsbare positie door bijvoorbeeld problemen in de thuissituatie, schooluitval, psychosociale problemen, schulden, en verslaving. Voor hen is de stap naar zelfstandigheid en overgang naar volwassenheid, met een wettelijke verantwoordelijkheid bij 18 jaar, een cruciale fase. Hierin is goede en duurzame ondersteuning van groot belang, zodat ook deze jongeren kunnen bouwen aan een stabiele basis. Alleen met een stabiele basis is er ruimte voor herstel en ontwikkeling en ontstaat er ruimte om de toekomst vorm te geven.  

Infographic

Bekijk ook onderstaande infographic. Deze infographic zoomt in op het waarom, het hoe en het wat van de aanpak.

Infographic Toekomstgericht werken

PDF - 2.07 MB

Stabiele basis

Toekomstgericht werken is werken vanuit een gedeelde maatschappelijke visie dat we jongeren pas loslaten als er een stabiele basis is op de vijf pijlers van volwassenheid: support, wonen, school & werk, inkomen en welzijn. Dit doen we door onze hulp af te stemmen op het plan van de jongere, doorgaande ondersteuning te bieden en een soepele overgang naar volwassenheid, en jongeren te versterken naar een stevige basis op de Big5. Vanuit jongeren, praktijk en theorie weten we deels al wat werkt in toekomstgerichte ondersteuning van jongeren. Dit noemen we de bouwstenen van de aanpak, enerzijds gericht op professionele uitvoering en vakmanschap, en anderzijds gericht op het organiseren van integraal aanbod.

Wat houdt de aanpak Toekomstgericht werken in?

Het Nederlands Jeugdinstituut en Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd bundelen hun krachten en zetten in op de doorontwikkeling van de aanpak Toekomstgericht Werken voor jongeren in een kwetsbare positie op weg naar volwassenheid. Dit doen zij als onderdeel van het actieprogramma ‘Zorg voor de jeugd’ actielijn 4: kwetsbare jongeren beter op weg helpen zelfstandig te worden.

De aanpak Toekomstgericht werken richt zich op een kwaliteitsslag in de ondersteuning en begeleiding van jongeren in een kwetsbare positie. Enerzijds door het versterken van het vakmanschap en organiseren van de randvoorwaarden voor een toekomstgerichte werkwijze van professionals. Dit zijn zowel professionals in de jeugdhulpverlening, als professionals in het sociaal domein breed. Anderzijds door de bouwstenen van het organiseren van een integraal zorgaanbod voor de kwetsbare jongeren zichtbaar en overdraagbaar te maken. De aanpak richt zich op de begeleiding van professionals en organisaties in de uitvoering en in de organisatie van een integraal en doorlopend ondersteuningsaanbod.

In de landelijke pilot Werken met een toekomstplan hebben het NJi en Movisie gedurende een jaar zes regio’s ondersteund in het organiseren van toekomstgericht werken. Het rapport hieronder beschrijft wat toekomstgericht werken vraagt van professionals en hun opdrachtgevers.

Overgang naar volwassenheid: A big deal!

PDF - 3.75 MB

Voorbeeld Toekomstgericht Werken

Selectie regio's: regionaal leerproces

Het NJi en OZJ helpen drie regio’s met de aanpak Toekomstgericht werken om een duurzame werkwijze te ontwikkelen voor ondersteuning van jongeren die opgroeien in kwetsbare omstandigheden. Met deze werkwijze geven zij jongeren een stabiele basis op weg naar volwassenheid. Tot eind september 2020 stond de inschrijving open voor regio’s die willen meedoen met deze aanpak toekomstgericht werken. Met de volgende regio’s gaan wij komend jaar aan de slag:

Regio Midden-Holland

De regio Midden-Holland wil vroegtijdig betrokken zijn bij jongeren (vanaf 16 jaar en ouder) die uitstromen uit jeugdhulp met verblijf en het risico hebben uit balans te raken wanneer er geen passende huisvesting of vervolghulp beschikbaar is. Met deze jongeren willen ze de verschillende levensgebieden van de Big5 in kaart brengen, vanuit het plan van de jongere verkennen wat de jongere wil bereiken en wat er nodig is dit voor elkaar te krijgen. De regio kijkt vervolgens waar actie nodig is van de gemeente, jeugdhulpaanbieders of van maatschappelijke partners zoals bijvoorbeeld het onderwijs. Hierbij wordt het vakmanschap versterkt door het verder ontwikkelen van een werkwijze met een toekomstplan.

Regio Lekstroom

De regio legt de focus op een integrale (keten)aanpak voor de meest kwetsbare doelgroep met een complexe hulpvraag, waarbij (de kans op) uithuisplaatsing speelt. Daarbij gaat het om jongeren van 14-23 jaar (en hun netwerk) met complexe (systemische) problematiek op meerdere domeinen en/of die uithuisgeplaatst dreigen te worden of uithuisgeplaatst zijn. In de werkwijze toekomstgericht werken richten zij zich op passend en aansluitend aanbod voor kwetsbare jongeren van 16-23 jaar om ze op weg te helpen zelfstandig te worden. Dit doen ze in co-creatie met maatschappelijke partners en jongeren.  

Regio Leiden

De regio borgt de visie en werkwijze van toekomstgericht werken in en via de integrale toegang. Deze integrale toegang vormt een belangrijk schakelpunt in de doorlopende zorg voor jongeren. Vanuit de centrale toegang voert de regio procesregie in overleg met gezin/jongere en draagt de regio zorg voor het opstellen van toekomst/ondersteuningsplannen bij jongeren vanaf 16 jaar. Ook in Leiden krijgt deze werkwijze vorm samen met maatschappelijke partners, aanbieders en jongeren.

De komende maanden zullen we op deze pagina de voortgang van het regionaal leerproces delen.