Jongeren duurzaam aan het werk met een praktijkverklaring

Onderwijs
Werk & inkomen

Oost-Groningen is een van de regio's in de landelijke 'pilot praktijkleren met de praktijkverklaring in het mbo'. Jongeren doen in leerbedrijven vaardigheden op, en ontvangen daarvoor een praktijkverklaring. Die helpt jongeren vooral om duurzaam aan het werk te blijven. Gemeenten, onderwijs, UWV, SW-bedrijven en werkgevers werken hiervoor nauw samen. Oog voor het gezamenlijk belang is daarbij essentieel, blijkt in Oost-Groningen. 'Uiteindelijk doen we dit om voor deze jongeren een betere toekomst te creëren.'

'Onze ambitie is om mensen die geen startkwalificatie hebben de arbeidsmarkt op te krijgen. Met een praktijkverklaring laten zij zien wat hun vakvaardigheden zijn.' Femmia Haverkamp is projectleider van de (deel)pilot in Oost-Groningen. Een regio met gemiddeld een laag opleidingsniveau. 'We zien dat van generatie op generatie terugkomen, met van oudsher de veenarbeiders en fabrieksarbeiders. Er is veel speciaal onderwijs en praktijkonderwijs in deze regio. De sociale werkvoorziening is hier een van de grootste werkgevers. Dat is niet voor niets.'

In de pilot praktijkleren met de praktijkverklaring in het mbo gaan jongeren in leerbedrijven aan de slag. Ze leren daar vaardigheden die zijn gebaseerd op delen van een mbo-opleiding, en ontvangen daarvoor een praktijkverklaring. Zo'n praktijkverklaring, een mbo-document, is belangrijk voor de eigenwaarde van veel jongeren, ziet Karel Bakker, werkgeversadviseur bij de gemeente Stadskanaal. 'Je ziet het wanneer ze de praktijkverklaring uitgereikt krijgen. Dit doet zoveel met hun zelfvertrouwen.'

Duurzaam aan het werk

De praktijkverklaring helpt vooral om jongeren aan het werk te houden, legt Karel uit. 'In het laatste jaar van het speciaal onderwijs en praktijkonderwijs bemoei ik me al met de stageplekken. Ik wil graag dat jongeren een stageplek hebben waar ze kunnen blijven als ze van school af gaan. Dat hebben we inmiddels goed voor elkaar. Werkgevers gunnen jongeren deze werkplekken, ook omdat ze in het begin nog relatief goedkoop zijn. Maar als ze 21 of 22 zijn, krijgen ze een volwaardig loon. Dan moeten ze echt laten zien wat ze kunnen.'

Jongeren duurzaam aan het werk krijgen is een win-winsituatie, vertelt Fred Borchers, teamleider van het Training- en Diagnosecentrum van de gemeente Stadskanaal. 'Een werkgever heeft geen belang bij veel personeelswisselingen. Deze kwetsbare jongeren hebben belang bij een goede en vaste plek. En dat scheelt voor ons als gemeente veel in de uitkering en in allerlei preventieve maatregelen om een jongere heen.'

Organisatorische empathie

Deze aanpak vraagt goede samenwerking tussen gemeenten, onderwijs, UWV, SW-bedrijven en werkgevers. In een kleine regio is zo'n samenwerking relatief eenvoudig, denkt Fred. 'Door de beperkte afstand zien we elkaar vaak en overleggen we regelmatig. Op andere momenten hebben we dan aan een paar woorden genoeg om elkaar te begrijpen.'

Goede samenwerking begint bij persoonlijk contact, elkaar kennen en elkaars werelden begrijpen. Fred noemt dit organisatorische empathie. 'Als gemeente moet je begrijpen wat het belang van het onderwijs is, of van een werkgever. En als werkgever moet je het belang van een gemeente begrijpen. Dan komt niemand voor verrassingen te staan.'

Gunfactor

De volgende stap is om over je eigen belangen heen te stappen, met oog op het grotere gezamenlijke belang, legt Femmia uit. 'Uiteindelijk doen we dit om voor deze jongeren een betere toekomst te creëren. Niet de kosten moeten vooropstaan, maar de jongeren. Daar zijn we in Oost-Groningen al behoorlijk ver in. Zo heeft het praktijkonderwijs hier eigen middelen geïnvesteerd voor een schakelklas in het SW-bedrijf. Dat is een andere manier van werken dan alleen aan je eigen bekostiging als organisatie te denken.'

De mentaliteit en cultuur in de regio spelen hierbij een rol, denkt Karel. Hij spreekt over de gunfactor. 'We hebben hier sociaal betrokken werkgevers. Soms vraagt een werkgever aan mij wat er met een jongere gebeurt als die daar niet kan blijven werken. Die jongere belandt dan bij ons in de uitkering. Dat moet niet, zeggen ze dan. Laat hem maar hier.' Vervolgens blijft de gemeente via het praktijkleren betrokken om deze jongere extra vaardigheden te laten opdoen. 'Dat is goed voor de jongere, en voor de werkgever.'

Picknicktafels

Naast de begeleiding bij werk en onderwijs hebben deze jongeren soms ook ondersteuning nodig vanuit de Jeugdwet of de Wmo. Er is voor gekozen om de samenwerking met de zorg niet groot op te tuigen, legt Fred uit. 'Wij regelen de ondersteuning zoveel mogelijk rondom de jongere zelf. Dus als een jongere binnenkomt voor praktijkleren en extra ondersteuning nodig heeft, schakelen wij binnen de gemeente met het team-jeugd. We organiseren dan een 'picknicktafel' en stemmen af welke ondersteuning op dat moment het belangrijkste is. Daarbij helpt de schaalgrootte: ook binnen de gemeente weten we elkaar snel te vinden.'

Landelijke waarde

Als projectleider neemt Femmia regelmatig deel aan landelijke leercirkels voor alle regio's die deelnemen aan de pilot. Omdat Oost-Groningen al langer bezig is met het praktijkleren, brengt ze daar haar ervaring in. 'Soms zie ik bij andere regio's dat ze een beter intakeformulier hebben, of een proces net wat anders hebben ingericht. Dat kunnen wij dan weer gebruiken.'

Oost-Groningen heeft de pilot misschien niet nodig om het praktijkleren met de praktijkverklaring te organiseren. Maar de waarde die de praktijkverklaring nu landelijk krijgt, is onmisbaar, zegt Fred. 'Anders blijft dit iets van Oost-Groningen. Nu kunnen jongeren, ook als ze gaan verhuizen, dit makkelijk meenemen naar nieuwe werkgevers. "Dit is wat ik kan, en dat kan ik laten zien." Dat vind ik het allerbelangrijkste.'

Tip

Meer weten

Meer weten over de Pilot praktijkleren met de verklaring in het mbo? Kijk op de website van SBB en de Programmaraad. Hier vindt u achtergrondinformatie, een informatief filmpje en praktijkvoorbeelden.

Meer weten? Neem contact op met:

Femmia Haverkamp
projectleider pilot praktijkleren Oost-Groningen
fahaverkamp@wedeka.nl