Re-integratieofficier gemeente Dordrecht

Werk & inkomen
Wonen

'Ik probeer voor deze doelgroep kansen te creëren. Ook voor jongeren van wie tot nu toe werd aangenomen dat dit geen zin heeft. Ik werk met jongeren die jarenlang ellende hebben aangericht, en meestal nog nooit iets positiefs hebben gedaan in hun leven. Maar nu zitten ze in het systeem. Ze hebben een postadres, zitten in beschermd wonen en beginnen met werk.'

Sinds begin 2019 is Bart Reedijk re-integratieofficier bij de gemeente Dordrecht. Hij werkt met jongeren tussen 18 en 27 jaar die zich schuldig hebben gemaakt aan high impact crimes. Zijn doel? Deze jongeren na hun detentie de kans geven om een volwaardige plek in de samenleving te krijgen, en zo recidive voorkomen.

Toegang tot het systeem

Doel van de aanpak in Dordrecht is dat deze jongeren niet terugvallen in delinquent gedrag. Dat vraagt een inzet van zowel de jongere als de samenleving, vindt Bart. 'Je kunt niet van iemand verwachten dat die iets loslaat als hij er niet iets anders voor in de plaats heeft.' Gedragsverandering van een jongere gaat in de aanpak van Bart daarom gepaard met, zoals hij het noemt, toegang tot het systeem. 'Ik vraag van ze om iets te gaan doen met hun leven. Ik help ze een identiteitsbewijs aan te vragen, hun schulden te regelen. Zodat ze aan het werk kunnen en uiteindelijk zelfstandig hun plek in de maatschappij vinden.'

Het uitgangspunt is altijd de jongere zelf. 'Ik kijk vooral naar wat iemand kan. Niet naar de beperkingen.' Dit betekent dat Bart op alle leefgebieden actief is. Samen met partners bemiddelt hij jongeren naar werk, helpt bij het vinden van een woning, ondersteunt bij de aanvraag van een uitkering, zorgt voor het opstarten van schuldhulpverlening. Vaak gaat het om praktische dingen. 'Er komen jongens bij me met een enorme schuld bij het CJIB, voor wie nooit een regeling is getroffen. Eén telefoontje en er is een betalingsregeling. Maar iemand moet dat wel voor ze doen.'

Praktijk én beleid

De belemmerende factoren voor deze jongeren zitten vaak in de manier waarop voorzieningen zijn georganiseerd, ziet Bart. Zijn opdracht is daarom niet alleen om individuele jongeren te ondersteunen, maar ook om 'hobbels' in het systeem op te sporen en daar oplossingen voor te bedenken. Volgens Bart is deze combinatie belangrijk: alleen in de praktijk ervaar je waar het beleid knelt.

Hij geeft het voorbeeld van het postadressenbeleid in Dordrecht. 'Je krijgt hier niet zomaar een postadres, en dat snap ik. Maar de regel was dat iemand die uit detentie komt eerst vijf nachten in de crisisopvang moet verblijven. Stel je voor: iemand wordt gedwongen tussen tientallen verwarde en verslaafde personen te slapen, terwijl die ook bij zijn moeder op de bank kan liggen.' De regel werd ooit met goede bedoelingen ingevoerd, maar blijkt in de praktijk voor sommige doelgroepen verkeerd uit te pakken. 'Dat beleid is inmiddels op de schop.'

Ook stimuleert Bart meer en betere samenwerking tussen de verschillende partijen waarmee jongeren te maken hebben. Als een oliemannetje verbindt hij mensen en organisaties aan elkaar. 'Veel jongeren zitten in de reclassering en hebben een uitkering, maar die instanties communiceren maar beperkt met elkaar. Daardoor streven ze soms verschillende doelen met de jongere na: voor de een is dat bijvoorbeeld werk, voor de ander stabiliteit.'

Burgemeester

De functie van re-integratieofficier valt niet onder een team of afdeling, maar direct onder de Dordtse burgemeester Wouter Kolff, met wie Bart een goede klik heeft. Dat geeft hem vrijheid in handelen en een bepaalde doorzettingsmacht. 'Op sommige momenten helpt het om te zeggen dat ik namens de burgemeester kom. Als er iets moet veranderen in het systeem, maar dat niet wordt gedeeld door anderen.'

Bart draagt daarbij niet het belang van een organisatie of een afdeling met zich mee. 'Ik heb twee belangen: deze jongeren en de samenleving. De jongeren moeten een tweede, derde of tiende kans krijgen. En de samenleving moet beschermd worden tegen high impact crimes. Beide belangen wegen even zwaar. Maar de samenleving heeft mijn hulp niet nodig.'

Ambassadeurs

Tegelijkertijd beseft Bart goed dat hij andere mensen hard nodig heeft. Hij werkt daarom met 'ambassadeurs' bij belangrijke samenwerkingspartners, zoals de gemeentelijke organisatie zelf, politie en reclassering. 'Ik probeer mensen mee te nemen in het verhaal. Dat doe ik vooral door casussen te vertellen. Zodat ook andere mensen denken: raar dat we dit zo hebben georganiseerd.'

Op deze manier krijgen ook deze jongeren weer een toekomstperspectief, ziet Bart. 'Het is een illusie om te denken dat we criminaliteit kunnen laten verdwijnen. Maar we kunnen er wel voor zorgen dat mensen die er niet thuis horen, of die een tweede kans willen, niet verleid worden om weer de criminaliteit in te gaan.'

Tip

Werkzame elementen

Welke elementen zijn belangrijk voor de aanpak met een re-integratieofficier? Bart noemt er een paar.

Persoon van de re-integratieofficier:

  • betrouwbaar, betrokken bij het lot van andere mensen, nuchter
  • oog voor het grotere geheel, de verbinding kunnen leggen tussen praktijk en beleid
  • lef hebben en sterk in je schoenen staan

Context:

  • de gemeente heeft een duidelijke visie en de wil om te investeren
  • de functie valt direct onder de burgemeester

Landelijke pilot

De re-integratieofficier in Dordrecht is onderdeel van een landelijke pilot, gefaciliteerd en gefinancierd door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Ook in Haarlemmermeer en Arnhem werken re-integratieofficieren binnen deze pilot. Na het eerste jaar is de pilot met een jaar verlengd, tot eind 2020.