'Vol trots zeggen ze: ik werk bij VVV'

Team 12

Twee vaders zagen hoe hun kinderen met een verstandelijke beperking maar beperkte mogelijkheden kregen om ook na hun 18e te werken aan hun toekomst. Hier wilden ze iets aan doen. Samen met de gemeente Venlo, Onderwijsgroep Buitengewoon, MEE en voetbalvereniging VVV-Venlo begonnen ze Team 12, een project waarin jongeren met een verstandelijke beperking werkervaring opdoen in en om het stadion van voetbalvereniging VVV-Venlo.

'Mijn zoon was 18 en moest zijn school verlaten. Hij dreigde in een dagbesteding terecht te komen, maar ik zag dat hij potentie had om zich verder te ontwikkelen.' Ed Noordhuis is senior sportconsulent bij de gemeente Venlo, maar bovenal vader van een jongen met een verstandelijke beperking. Hij zag dat meer kinderen met een beperking geen passende begeleiding kregen. Ed zocht contact met zijn collega Jos Lamberts, beleidsadviseur onderwijs bij de gemeente en vader van een jongen met het downsyndroom. Samen begonnen ze Team 12: een project waarin jongeren met een verstandelijke beperking werkervaring opdoen bij voetbalvereniging VVV-Venlo. Op dit moment doen tien jongeren mee aan het project, na de zomervakantie starten er nog twee.

Diverse werkzaamheden

Deelname aan het project bestaat uit twee fasen, vertelt Ed Noordhuis. 'In de eerste fase werken de jongeren drie halve dagen in het stadion, onder begeleiding van een werkcoach. Die werkzaamheden zijn divers: van horeca en schilderwerk tot schoonmaak van de tribunes en groenonderhoud.' De jongere leert basale vaardigheden, zoals op tijd komen, goed communiceren en afspraken nakomen. Als dat goed gaat, krijgt de jongere een beloning. Ze mogen dan naar wedstrijden van VVV en krijgen een VVV-kledingpakket.

In de tweede fase doen de jongeren een externe stage van nog eens drie dagdelen, met begeleiding op afstand. Vaak werken de jongeren op sportparken of in zwembaden. Daarna stromen jongeren uit naar een vorm van werk of dagbesteding.

Passende plaats

Het is een gemiste kans dat deze jongeren op hun 18e of 19e naar de dagbesteding gaan, legt Jos Lamberts uit. 'Dit zijn langzaam lerende kinderen. Maar we sturen ze het snelste van school.' Jos spreekt over de 'gouden jaren' voor deze jongeren. 'Plat gezegd valt dan pas het kwartje bij deze jongeren. Dit zijn de jaren waarin ze veel leren, met name praktische vaardigheden.' De gemeente probeert op verschillende manieren kwetsbare jongeren naar arbeid te begeleiden, vooral vanuit het praktijkonderwijs. 'Maar deze jongeren zaten veelal op het vso. We slaagden er niet in om hen richting werk te brengen.'

Toch is begeleiding naar (betaald) werk niet het primaire doel van Team 12, legt Ed Noordhuis uit. 'Wij willen een passende plaats vinden voor deze jongeren. Voor de een is dat dagbesteding met maatschappelijk nut, voor de ander betaald werk, en voor weer een ander een beschutte werkplek. Het maakt ons niet uit, als de jongere zich maar happy voelt.'

Ed noemt dit het unique selling point van Team 12: niet redeneren vanuit het systeem, maar vanuit de jongere zelf. 'Het gaat erom dat deze jongeren zich op hun plek voelen, niet op hun tenen hoeven te lopen, zelfvertrouwen krijgen en sociale contacten onderhouden.' De stap naar werk wordt daarmee vanzelf kleiner, weet Ed. 'In het eerste jaar hadden we veertien deelnemers. Vier van hen hebben nu  een betaalde baan.'

Sport

De gemeente Venlo is een belangrijke partner in het project. Als beleidsadviseur onderwijs wist Jos Lamberts dat er iets moest gebeuren voor deze groep jongeren. Hij schreef het plan voor Team 12, dat met enthousiasme werd ontvangen door het gemeentebestuur. Vervolgens kreeg Ed Noordhuis als sportconsulent de ruimte om 12 uur per week te besteden aan Team 12. De gemeente ziet daarin ook de meerwaarde voor lokale sportverenigingen, vertelt Ed. 'Veel sportaanbieders in Venlo hebben te weinig vrijwilligers om hun accommodaties te onderhouden, of om evenementen goed te organiseren. Daarvoor zetten we nu ook jongeren van Team 12 in.'

Team 12 werkt ook samen met MEE, die veel ervaring heeft met het begeleiden van jongeren met een (verstandelijke) beperking, en met Onderwijsgroep Buitengewoon. Dat is de overkoepelende organisatie van scholen in het vso en praktijkonderwijs waarvan de deelnemers aan Team 12 veelal afkomstig zijn. En natuurlijk met voetbalvereniging VVV-Venlo. Volgens Ed geeft dit (top)sportklimaat een extra dimensie aan het project. 'Mijn zoon draagt zijn VVV-tenue dag en nacht. Hij is altijd bij het stadion, bezoekt alle wedstrijden. En de spelers kennen onze jongeren. Ze maken een praatje en geven high fives. Vol trots vertellen de jongeren het op feestjes: ik werk bij VVV.'

Twaalfde man

Voor Team 12 is het teamgevoel belangrijk. 'De jongeren moeten complementair zijn aan elkaar, ieder op zijn eigen niveau. Die teamgedachte willen we erin brengen, ook voor de sociale contacten van deze jongeren.' Ook als jongeren eenmaal zijn uitgestroomd, blijven ze zich onderdeel voelen van Team 12. 'Op hun nieuwe plek vragen ze soms vrij om bij ons op de koffie te komen, of activiteiten te doen. Dat geeft aan hoeveel sociale meerwaarde dit heeft voor deze jongeren.'

Ook de '12' in de naam komt vanuit de sport. 'In het voetbal heb je elf basisspelers. Nummer 12 zit op de bank en doet nog niet volwaardig mee. Daarnaast staat 12 ook voor de twaalfde man: de supporters en het netwerk om de sporter heen, die nodig zijn om uiteindelijk in de basis te komen.'

Toekomstbestendig

Aan het einde van 2019 Team 12 waarschijnlijk als zelfstandige stichting verder. Binnen de pilot Werken met een toekomstplan helpt het Nederlands Jeugdinstituut om het project toekomstbestendig te maken. De methodiek van Team 12 wordt beschreven, en andere financieringsmogelijkheden worden verkend. Ed is blij met deze ondersteuning. 'Jongeren in het project hebben zich zo goed ontwikkeld dat ze klaar zijn voor een passende vervolgplek. Daar moeten we zorgvuldig naar kijken. De basis staat nu, men is enthousiast, maar hoe maken we dit structureel?'

Als stichting wil Team 12 ook de expertise delen die ze hebben opgedaan. Daarbij gaat het ook over hun ervaring met 'integraal werken'. 'We hebben met zoveel verschillende beleidsterreinen te maken, zoals werk & inkomen, onderwijs en participatie. Jos en ik zijn in de positie om dwars door muren heen te gaan, ook omdat we bij de gemeente werken. Maar dat gaat niet vanzelf.'