Aanpak van schulden

Er zijn veel interventies opgezet om schulden bij jongeren te voorkomen of te verhelpen. Doordat jongeren veelal geen stabiel inkomen hebben, is schulden aflossen extra moeilijk en komen ze meestal niet in aanmerking voor reguliere schuldhulpverlening. Dikwijls lukt het niet bij de schuldhulpverlening om de schulden van jongeren te saneren. Schuldeisers gaan meestal niet akkoord omdat de kans groot is dat jongeren later meer inkomen zullen genereren en zijn daarom minder snel geneigd om tot afspraken te komen. Ook haken jongeren vaker af omdat schuldsanering een lang traject is van meerdere jaren.

Om schulden doelgericht aan te pakken, zijn er vier fasen:

  • schuldpreventie,
  • vroeg signalering,
  • curatie in de vorm van schuldregelingen en
  • nazorg.

Schulden voorkomen is uiteraard het best, de schade blijft zo het meest beperkt. Mochten er toch schulden ontstaan, zorg dan dat er vroeg wordt gereageerd en de schulden adequaat worden aangepakt. Voor jongvolwassenen is het belangrijk dat zij hun blik op de toekomst kunnen houden, en niet volledig in beslag worden genomen door hun financiële situatie. Hieronder lichten we verschillende interventies uit.

Preventie

Schuldpreventie is er op gericht dat jongeren financieel vaardig worden om te voorkomen dat er financiële problemen ontstaan. Er zijn verschillende maatregelen, activiteiten en voorzieningen ontwikkeld om schulden bij jongeren te voorkomen.

  • Bijna 18 hulpmiddelen van het Nibud. Het Nibud heeft verschillende hulpmiddelen ontwikkeld voor jongeren als ze 18 jaar worden. Die helpen om de nodige geldzaken te regelen en goed om gaan met de nieuwe verantwoordelijkheden. Zoals het Geldplan bijna 18, Geldchecker, de Online GeldChecker en de Corona-special geldchecker.
  • MoneyFit is een informatiewebsite voor jongeren van 16 tot 26 jaar met vragen over geld. Jongeren kunnen contact opnemen bij vragen. MoneyFit wordt beheerd en bijgehouden door jongeren.
  • Wijzer in Geldzaken is een initiatief van het ministerie van Financiën, waarin partners uit de financiële sector, de wetenschap, de overheid en onderwijs-, voorlichtings- en consumentenorganisaties hun krachten bundelen om financiële fitheid in Nederland te bevorderen. Voor jongeren zijn er de thema’s “Op Jezelf” en “Studeren”.
  • MoneyWays is een landelijke armoede- en schuldenpreventie programma voor jongeren in Nederland. Het is een onderwijsprogramma (ontwikkeld door Diversion en Nibud) waar jonge rolmodellen ('peer educators') met een schoolklas in gesprek gaan over geld. MoneyWays wordt als effectief beschouwd, bekijk hier de evaluatie over MoneyWays.
  • Saldo Baas-app is een app die ontwikkeld is door studenten van de Hogeschool InHolland Den Haag. Het is een app ter voorkoming dat studenten geldproblemen ontwikkelen en dat het duidelijk is waar zij terecht kunnen.
  • Het Grote Schulden Preventieboek van Diversion biedt een nieuwe kijk op schuldenpreventie onder jongeren. Met vier misverstanden en zes gouden regels voor gemeenten.

Praktijkvoorbeeld

Financieel spreekuur ROC Nijmegen

ROC Nijmegen en de gemeente Nijmegen werken samen in een wekelijks financieel spreekuur voor mbo-studenten. Doel: laagdrempelige ondersteuning bieden aan studenten met schulden en/of vragen of zorgen over hun financiële situatie. Het roc biedt daarnaast financiële ondersteuning via het Studentfonds.
Lees meer

Vroegsignalering

Als schulden vroegtijdig opgespoord worden zijn er vaak meer mogelijkheden om hulp te bieden. Door vroeg signalering van schulden wordt voorkomen dat betalingsachterstanden verder oplopen en zich ontwikkelen tot problematische schulden.

  • Vroeg Eropaf is een methode die ingezet wordt in verschillende gemeenten bij vroegsignalering van problematische schulden. Huishoudens met beginnende betalingsproblemen (bijvoorbeeld bij woningcorporaties, zorgverzekeraars, energieleveranciers etc.) worden opgespoord en benaderd door een hulpverlener uit de gemeente. Door vroegtijdig hulp aan te bieden kunnen problematische schulden worden voorkomen.FiKks app koppelt mensen met een betalingsachterstand aan een buddy. Dit is een vrijwilliger die hen helpt weer grip te krijgen op hun financiën.

Curatie in de vorm van schuldregelingen

In verschillende gemeenten zijn er projecten gestart om problematische schulden bij jongeren aan te pakken. Bijvoorbeeld door trajecten waarin de schulden van de jongeren overgenomen worden van de schuldeisers, zodat de jongere kan werken aan de toekomst.

  • Jongeren Schuldenvrije start (gemeente Amsterdam) neemt schulden van jongeren over, zodat zij kunnen werken aan hun toekomst. De jongere betaalt naar draagkracht de restschuld terug aan de gemeente en krijgt tussentijds bedragen kwijtgescholden als hij/zij zich inspant voor het vinden van werk of een opleiding.
  • Jongeren Perspectieffonds (gemeente Den Haag) stelt niet de schuld maar het toekomstperspectief van jongeren centraal. Er wordt gewerkt aan het zo snel mogelijk ‘schuldenzorgvrij’ maken van jongeren door schuldeisers een saneringsbedrag te bieden. Daarnaast krijgt een jongere een trajectbegeleider die hem of haar begeleidt naar werk of school. Ook de gemeenten Rotterdam, Almere en Arnhem zijn gestart met een pilot van het Jongeren Perspectieffonds. 
  • Jongerenfonds (gemeente Utrecht) helpt jongeren hun financiën weer op orde te krijgen, zodat zij weer verder kunnen met hun studie, het zoeken naar een baan of andere dagbesteding. Hiervoor verstrekt het fonds leningen en koopt hiermee de schulden van de jongeren bij de schuldeisers af. Zo kan de jongere zijn schulden aflossen.
  • NewFuture (gemeente Haarlem) gaat bij problematische schulden van jongeren (tot 27 jaar) in onderhandeling met de schuldeisers en koopt de schulden af. Vanaf dat moment heeft de jongere nog maar één schuldeiser, namelijk de gemeente. De jongere kan over een periode van 3 jaar de schuld afbetalen bij de gemeente. Ook werkt de jongere aan een toekomstplan en financiële vaardigheden.

Nazorg

Het doel van nazorg is voorkomen dat een jongere terugvalt en opnieuw schulden maakt. Het bevorderen van de zelfstandigheid van jongeren gebeurt bijvoorbeeld door het aanleren van vaardigheden.

  • SchuldHulpMaatje is een goede aanvulling op de professionele schuldhulpverlening. SchuldHulpMaatje kan met name in de preventiefase en in de nazorgfase praktische hulp bieden. In de schuldhulpfase ligt de daadwerkelijke hulpverlening bij de professionele schuldhulpverleners en is de voornaamste taak van het maatje om te motiveren en te ondersteunen.