Oorzaken van schulden

Nibud stelt dat verschillende factoren mee spelen bij het ontstaan van schulden:

  • gebeurtenissen of veranderingen in de levensfase zoals het op zichzelf gaan wonen
  • de psychosociale situatie: o.a. verslavingen, gebrek aan weerbaarheid en compensatiegedrag
  • verstandelijke beperkingen: vaardigheden en capaciteiten
  • geen (goede) financiële opvoeding
  • de verleiding om schulden te maken
  • budgettaire redenen: inkomensterugval of uitgavenstijging, vaak gecombineerd met minder controle op de financiële situatie.

Jongeren die al in een kwetsbare positie zitten, bijv. door verstandelijke beperkingen of een gebrek aan steunend netwerk, zijn dus nog vatbaarder om in de financiële problemen te komen. Uit het Nibud-onderzoek Kans op financiële problemen (2016) blijkt dat iemands houding en financiële vaardigheden van grote invloed zijn op het ontstaan van financiële problemen. Gebrekkig financieel beheer, financiële onwetendheid en geen behoefte hebben om te sparen en vooruit te plannen, vergroten de kans op financiële problemen. Een impulsieve, verleidinggevoelige en statusgevoelige houding vergroot de kans dat iemand moeilijk met geld om kan gaan, niet kan rondkomen en schulden heeft. De invloed van reclame en het willen meedoen met rages en trends spelen hierin een rol.

Hersenontwikkeling

Het gedrag van jongeren wordt voor een deel bepaald door de ontwikkeling van hun hersenen naast externe factoren zoals vrienden en social media. De ontwikkeling van de hersenen loopt ongeveer door tot het 25e levensjaar. In de leeftijdsfase van 16-27 verandert het slaappatroon, wint emotie het vaak van ratio, hebben jongeren moeite met plannen en zijn ze snel afgeleid. Omdat de hersenen nog niet volledig ontwikkeld zijn, is het voor jongeren ook lastiger om rekening te houden met de gevolgen op lange termijn en nemen ze vaker grotere risico’s. Dit kan invloed hebben op hoe jongeren omgaan met geld. Bijvoorbeeld door geld uit te geven aan wat op dat moment belangrijk voor jongeren is. Druk uit hun sociale omgeving en de mogelijkheid om op rekening aankopen te doen bij webwinkels, verhogen de kans dat jongeren impulsaankopen doen waar ze later spijt van krijgen.

Gevolgen van schulden

Schulden belemmeren jongeren een toekomst op te bouwen. Hun inkomsten worden direct gebruikt voor het aflossen van deze schulden. Voor deze jongeren is het ook moeilijker om een geschikte woonruimte te vinden gezien hun beperkte financiële middelen. Ook blijkt uit onderzoek onder mbo-docenten dat studenten met schulden vaker afwezig zijn, weinig aandacht aan school besteden en moe zijn door het vele werken. Sommige studenten besluiten zelfs te stoppen met school.

Schulden leveren stress op

Financiële problemen veroorzaken veel stress, wat het moeilijker maakt om helder na te denken, een situatie te overzien en actie te ondernemen. Bij mensen die in de schulden raken, neemt hersencapaciteit om te plannen, vooruit te denken en oplossingen te zoeken af. Dit maakt het nemen van goede beslissingen nog lastiger, waardoor de schulden en problemen alleen maar verder toenemen.

Schulden zijn zelden alleen een financieel probleem. Vaak spelen er ook problemen op andere leefgebieden zoals huisvesting, zorg en onderwijs. Schulden zorgen voor een grotere kans op uitval op school, studie of werk.

Praktijkvoorbeeld

Jongerencoach gemeente Enschede

De jongerencoach werkt met jongeren (18-27 jaar) zonder startkwalificatie, die niet naar school gaan en weinig tot geen inkomen hebben of een uitkering ontvangen. Ze hebben op dit moment geen andere coach/regisseur bij de gemeente of onderwijs.
Lees meer