Jonggehandicapten onder de Participatiewet

Publicatie

Werk & inkomen

Sinds 2015 is de Wajong niet langer toegankelijk voor jonggehandicapten die 18 jaar worden en arbeidsvermogen hebben. Zij vallen onder de Participatiewet wat hen recht geeft op bijstand en hulp van de gemeente bij het vinden van werk. De vraag is wat er met deze voormalige jaarlijkse Wajong-instroom gebeurt. SEO heeft onderzoek gedaan welke gevolgen de Participatiewet heeft voor 18- jarige jonggehandicapten. 

Auteur: Lucy Kok, Lennart Kroon en Marloes Lammers (SEO), Rosanne Oomkens en Michiel Linssen (Panteia)
Jaar: 2019
Type: Onderzoeksrapport
Pagina's: 100
Bron: Seo Economisch onderzoek

Meer informatie

Samenvatting

Voorheen kregen jonggehandicapten vanaf hun achttiende verjaardag een levenslange Wajong uitkering. Sinds 2015 vallen deze jongeren met arbeidsvermogen onder de Participatiewet. Jonggehandicapten zonder arbeidsvermogen kunnen na 2015 nog wel instromen in de Wajong. 

Uit het onderzoek blijkt dat de kans op een baan voor jongeren met arbeidsvermogen groter is, het aanbod van gemeentelijke diensten steeds breder wordt en er meer zicht is op deze jongeren. Het gemiddelde inkomen van jongerhandicapten die onder de Participatiewet vallen ligt ongeveer 18 procent lager dan bij de onderzochte Wajong-groep. Ook ervaren zij minder financiële zekerheid. 

Grotere kans op een baan

Jonggehandicapten onder de Participatiewet zijn vaker aan het werk dan jonggehandicapten in de Wajong. De groei in banen voor jonggehandicapten onder de Participatiewet zit met name in deeltijdbanen en contracten voor bepaalde tijd. 

Dienstverlening gemeenten

Het aanbod van gemeentelijke dienstverlening voor de ‘nieuwe’ doelgroep wordt steeds breder. Er wordt samengewerkt met nieuwe partijen of het aanbod van bestaande partijen wordt verbreed. Gemeenten proberen aan te sluiten op de wensen en behoeften van de nieuwe doelgroep. De ervaringen van jongeren met de dienstverlening zijn wisselend.

Gemeenten krijgen meer zicht op de doelgroep 

Gemeenten krijgen vooral via het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt meer zicht dan voorheen op uitstroom en schooluitval. Daarnaast komen jongeren in beeld via nieuwe bijstandsaanvragen. Er is over het algemeen beperkt zicht op jongeren die niet onder het vso of pro vallen en die geen bijstandsuitkering aanvragen. 

Lager inkomen jongeren onder de Participatiewet

Het gemiddelde inkomen van jonggehandicapten onder de Participatie ligt zo’n 18 procent lager ligt dan bij de onderzochte Wajong-groep. Als het gaat over de toekomst, zien de meeste jongeren uit naar een financieel onafhankelijk, zelfstandig bestaan. Wanneer ze werken gaat het vaak om slecht betaald werk en zijn ze in veel banen niet in staat om voldoende uren te werken om een volledig minimumloon te verdienen. Ze blijven afhankelijk van de instrumenten die de Participatiewet biedt om een inkomen te verwerven. 

Minder financiële zekerheid 

Jonggehandicapten onder de Participatiewet ervaren minder financiële zekerheid dan Wajongers, ook als zij werken. Jongeren met een arbeidsbeperking wonen in de meeste gevallen nog bij hun ouder(s) thuis. Als het gaat over de toekomst, zien de meeste jongeren uit naar een financieel onafhankelijk, zelfstandig bestaan. Veel geïnterviewde jongeren denken op basis van hun inkomsten nooit voor zelfstandige woonruimte in aanmerking te kunnen komen en langer te moeten leunen op hun ouders. Dit roept vragen op over de mogelijkheden die arbeidsbeperkte jongeren hebben om duurzaam te kunnen participeren in de maatschappij.

Aanbevelingen

De onderzoekers adviseren om de begeleiding en ondersteuning van jongeren met een arbeidsbeperking niet te beperken tot ‘uitstroom naar werk’. Een langetermijnbenadering met aandacht voor ontwikkelingsmogelijkheden en doorgroeimogelijkheden vergroot de kans op duurzaam werk dat jongeren met een arbeidsbeperking in staat stelt volledig te participeren in de maatschappij en een zelfstandig bestaan op te bouwen, zonder daarbij financieel afhankelijk te zijn van anderen.